Lajmet e rreme dhe morali: studimi tregon si mund të frenohet përhapja në rrjetet sociale

Një studim i ri sugjeron se trajtimi i shpërndarjes së lajmeve të rreme si një çështje morale mund të jetë një nga mënyrat më efektive për të frenuar përhapjen e tyre në rrjetet sociale. Sipas kërkimit të publikuar në vitin 2026 në “Journal of Experimental Psychology: General”, njerëzit shpesh janë të vetëdijshëm se shpërndarja e informacionit të rremë është e gabuar, por kjo nuk i ndalon gjithmonë ta bëjnë.

Studiuesit Daniel Effron, Judy Qiu dhe Deborah Shulman kanë analizuar sjelljen e përdoruesve dhe kanë arritur në përfundimin se thjesht të menduarit për etikën nuk mjafton. Ajo që bën diferencën është kur individët detyrohen të japin arsye konkrete pse shpërndarja e një lajmi është etike ose joetike.

Në një eksperiment të zhvilluar në Mbretërinë e Bashkuar, pjesëmarrësve iu paraqitën lajme të rreme dhe iu kërkua të vlerësonin nëse do t’i ndanin ato. Një pjesë e tyre duhej të shpjegonin pse ndarja ishte e drejtë ose e gabuar, ndërsa një grup tjetër thjesht komentonte nëse lajmi ishte interesant apo jo. Rezultatet treguan se ata që reflektuan mbi aspektin moral kishin shumë më pak gjasa t’i shpërndanin lajmet e rreme.

Një tjetër studim në Shtetet e Bashkuara konfirmoi të njëjtën tendencë, duke shtuar edhe një element politik. Pjesëmarrësit ishin më pak të prirur të ndanin lajme të rreme kur jepnin arsye morale, sidomos kur këto lajme përputheshin me bindjet e tyre politike, pra pikërisht në rastet kur rreziku i shpërndarjes është më i lartë.

Një gjetje interesante ishte se ky reflektim moral ndikonte vetëm te lajmet e rreme, ndërsa nuk ndryshonte gatishmërinë për të shpërndarë lajme të vërteta, çka tregon se ndërhyrja nuk pengon informimin, por vetëm dezinformimin.

Ekspertët theksojnë se këto rezultate kanë rëndësi të madhe në një kohë kur rrjetet sociale janë një burim kryesor informacioni, por edhe një terren i përshtatshëm për përhapjen e lajmeve të pavërteta. Sipas tyre, nxitja e njerëzve për të reflektuar mbi pasojat morale të veprimeve të tyre mund të ndihmojë në uljen e dezinformimit.

Në fund, mesazhi është i qartë: njerëzit jo vetëm që e dinë kur diçka është e gabuar, por kur ndalen të mendojnë pse është e gabuar, kanë më pak gjasa ta bëjnë atë.

Burimi; https://www.psychologytoday.com/us/blog/ulterior-motives/202604/its-helpful-to-treat-sharing-fake-news-as-a-moral-issue

Foto; freepik.com