Pas një ndarjeje, shumë njerëz përpiqen të gjejnë një shpjegim të qartë për atë që ndodhi. Sot, me një kërkim të thjeshtë në internet, fjalë si “narcisist”, “borderline”, “bipolar” apo “shmangës” përdoren shpesh për të përshkruar ish-partnerin.
Megjithatë, psikologët paralajmërojnë se etiketat diagnostikuese mund të krijojnë një ndjesi të rreme qartësie për një histori që, në të vërtetë, është shumë më e ndërlikuar.
Sipas analizës, marrëdhëniet janë rrallë çështje të thjeshta ku njëri ka të drejtë dhe tjetri gabon. Arsyetimi për një ndarje kërkon kohë, sepse mban në vëmendje përvojën dhe përgjegjësinë e të dy palëve. Ndërsa një etiketë diagnostikuese duket se e shpjegon gjithçka menjëherë: shkaku nuk gjendet më mes dy personave, por vendoset te njëri prej tyre.
Ky mekanizëm lidhet me atë që studiuesit e quajnë “nevoja për mbyllje njohëse” — dëshira për të arritur shpejt në një përgjigje përfundimtare kur pasiguria bëhet e vështirë për t’u përballuar. Ndarjet krijojnë pikërisht këtë gjendje: shumë pyetje, dhimbje emocionale dhe mungesë e një përgjigjeje të vetme për atë që ka ndodhur.
Edhe kujtesa mund të ndikojë në këtë proces. Studimet tregojnë se njerëzit shpesh e rishkruajnë në mendje historinë e marrëdhënies sipas ndjenjave që kanë pas ndarjes. Kur përshtypja për një partner përkeqësohet, kujtimet për të mund të shfaqen më negative sesa kanë qenë realisht.
Ekspertët theksojnë se termat nuk kanë të gjithë të njëjtin kuptim klinik. Çrregullimi narcisist i personalitetit, çrregullimi borderline dhe çrregullimi bipolar janë diagnoza që kërkojnë vlerësim profesional. Ndërsa nocione si stili shmangës i lidhjes, “gaslighting”, “love-bombing” apo lidhja traumatike përshkruajnë sjellje ose dinamika marrëdhëniesh, por nuk janë diagnoza.
Problemi lind kur një fjalë përdoret për të mbyllur një histori përpara se ajo të kuptohet. Listat në internet me “shenja” për të identifikuar një partner “narcisist” apo “toksik” mund të duken bindëse, por nuk zëvendësojnë kontekstin, reflektimin dhe, kur nevojitet, ndihmën e një profesionisti të shëndetit mendor.